Skip to content
03/04/2012 / lernolosada

Nada, de Carmen Laforet

Heladio Anxo

Unha das cousas boas que ocorren nun Club de Lectura é descubrir un libro grazas ás recomendacións doutros membros. Así me pasou a min con Nada, un clásico cuxos datos tiña arquivados (de Carmen Laforet, Premio Nadal, publicado nos anos corenta…) pero que non tiña previsto ler. Foi o entusiasmo co que Enma, unha retelladora de bacharelato, falou deste libro, o que espertou a miña curiosidade. Pedinllo, e tiven que agardar a que o rematara Natalia, outra retelladora de 4º da ESO, á que tamén lle gustou. Cónstame que hai listaxe de espera. Que un libro desta calidade, un CLÁSICO con maiúsculas, se converta nunha especie de bestseller dos Retelladores do Galiñeiro é para estar contentos.

Nunha carta a autora, Juan Ramón Jiménez escribiu: ‘Nada, como todo lo auténtico, es de aquí también, y de hoy, y será de mañana y de otra parte cualquiera, como es de ayer y de todos. Esto es la clase de escritura que usted escribe’

Publicado en 1944, en plena posguerra, o libro narra en primeira persoa, un ano na vida dunha moza de 18 anos, Andrea, que é acollida pola súa avoa e dous tíos en Barcelona, onde comeza a estudar na Universidade. É unha novela magnífica, de escritura lixeira, áxil, con palabras que encaixan perfectamente formando un mosaico no que nada sobra nin falta. É a novela dunha cidade e dunha época… de fame, pero tamén é a historia da brutal entrada na madurez dunha adolescente golpeada pola miseria material e moral duns adultos incapaces de superar os traumas do pasado (a pantasma da guerra civil, as ilusións rota, a angustia de vivir…). Sen ningún motivo para a esperanza, incapaces de vivir sen vomitar toda a súa amargura nas persoas que os rodean. Só a avoa conserva a dignidade na asfixiante atmosfera duna casa de monstros resentidos e violentos.

É a novela da miseria material, pero sobre todo moral, do franquismo. Mentres os pobres se consumen na fame, os ricos, non menos miserables, gozan das riquezas que a Ditadura lles garante. Do Barrio Alto ao Barrio Chino, toda Barcelona é o reflexo dunha sociedade sórdida, frívola e hipócrita. Andrea móvese entre eses dous mundos, desexando fuxir, desexando atopar un pouco da felicidade coa que todos soñamos cando mozos. Pero non se pode ser feliz sen comida nin liberdade.

É unha novela que xoga magnificamente co tempo, pasado e presente fúndense nun sorprendente desenlace. O futuro, o presente da narradora só podemos imaxinalo, querendo que sexa menos cruel do que nos conta no libro.

É, para rematar, unha novela na que as descricións de persoas, paisaxes, situación e sentimentos son perfectas. Camiñamos con Andrea polas rúas tristes de Barcelona, sentimos o seu noxo e o seu terror na casa, soñamos fuxir, coma ela, e mesmo somos quen de percibir a sexualidade reprimida que invade os corpos na calorosa noite mediterránea de San Xoán.

Un libro dez, que queda na nosa memoria moito tempo despois de ter rematar a súa lectura. Un libro que hai que ler. Unha novela que sen ser feminina só pode ter sido escrita por unha muller (ou non?).

‘Las novelistas, las buenas, siguen siendo para la crítica establecida una especie de rara avis porque de alguna manera, como Laforet en sus libros, cuestionan <<la normalidad>> de la conducta vital, amorosa y doméstica. Y, lo peor de todo, escriben con la misma valentía e inteligencia que se espera y supone a los escritores varones. No escriben novelas femeninas. No escriben novelas con etiquetas reduccionistas. Escriben literatura veradera’.

Do Prólogo escrito por Núria Amat na edición de RBA, 2009.

“Bajé las escaleras, despacio. Sentía una viva emoción. Recordaba la terrible esperanza, el anhelo de vida con que las había subido por primera vez. Me marchaba ahora sin haber conocido nada de lo que confusamente esperaba: la vida en su plenitud, la alegría, el interés profundo, el amor. De la casa de la calle Aribau no me llevaba nada. Al menos, así creía yo entonces.”

Nada, pax. 301

NA NOSA BIBLIOTECA

Advertisements

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s

%d bloggers like this: