Skip to content
10/02/2012 / lernolosada

Sobre Wislawa Szymborska (A arte de facer listas)

Fernando Lojo

Fai seis anos descubrín por casualidade unha marabillosa poeta polaca. Costoume lembrar o seu nome. Se tivera que pedirlle a un libreiro unha das súas obras teríao complicado. Algunha letra do seu nome nin sequera existe en galego.

Non pretendo contarvos a súa vida nin recitar os títulos dos seus poemarios. Aínda que 88 anos (1923-2012) dan para moito. Non se trata, ademais, dun descubrimento de moito mérito. No ano 1996 concedéronlle o premio Nobel de literatura. Xa era famosa. Poderíamos decir que xunto con Czeslaw Milosz e Zbigniew Herbert son os 3 poetas polacos máis famosos. Iso se aceptamos que eses adxetivos (poeta – polaco – famoso) son compatibles. Cito agora ós outros 2 porque na última sesión dos Retelladores falei dunha experiencia persoal que me uniu a eles.

Non creo que se poida falar de poesía se non é a través da experiencia persoal. A través desa maxia na que parece que toda a literatura, toda a música, todas as imaxes están feitas para ti. Cóntovos.

Wislawa Szymborska é unha poeta directa, irónica, simpática, extremadamente intelixente, íntima, reflexiva, moralizante. É moi fácil de entender. Emprega sempre as verbas máis sinxelas e axeitadas. Todo o que asocie a poesía con textos rebuscados, cursis, herméticos,… levará unha sorpresa moi agradable se lle da unha oportunidade.

O primeiro poema que me impresionou dela titúlase “Lista” e está recollido no seu libro “Instante”.

Lista

 He hecho una lista de preguntas,

cuyas respuestas ya no alcanzaré a saber,

porque es demasiado pronto para ello,

o porque seré incapaz de entenderlas.

La lista de preguntas es larga,

toca temas importantes y menos importantes,

pero como no quiero aburriros

sólo revelaré algunas de ellas:

Qué era real

y que apenas si lo parecía

en este auditorio

estelar y bajo las estrellas,

donde es necesario tanto billete de entrada

como billete de salida;

Que pasa con todo ese mundo vivo

que no tendré tiempo

de comparar con otro mundo vivo;

Sobre qué escribirán

pasado mañana los diarios;

Cuándo acabaran las guerras

y por qué otra cosa serán sustituidas;

En qué dedo corazón estará ahora

el anillo del alma

que a mí me fue robado, qué perdí;

Cuál es el lugar del libre albedrío

que es capaz de ser y de no ser

al mismo tiempo;

Qué ha sido de decenas de personas:

¿nos habremos conocido realmente?

 Qué intentaba decirme M.,

Cuando ya no podía hablar;

¿Por qué tome por buenas

cosas malas

y que necesito

para no volver a equivocarme?

Tomé nota antes de dormirme

de algunas preguntas.

Al despertarme ya no pude leerlas.

A veces sospecho

que se trata de un código preciso.

Pero ésta también es una pregunta

que me abandonará algún día.

O que vos dicía: coma se estivera escrito para mín. Ou así o sentín. Eu tamén me fixen algunhas desas preguntas e outras parecidas. Pensei nas persoas que coñecín e agora case non sei nada delas. Eu son quen de poñerlle cara a M. Ás veces cando esperto quero anotar preguntas. Ou soños. Por certo, Wislawa ten un incrible poema sobre os soños.

Alabanza de los sueños

En sueños

pinto como Vermeer van Delft.

Hablo griego con fluidez

y no sólo con los vivos.

Conduzco un coche

que me obedece.

Poseo talento

y escribo grandes poemas.

Oigo voces

no peor que los venerables santos.

Mis dotes pianísticas

os dejarían boquiabiertos.

Revoloteo como es debido,

es decir, por propio impulso.

Me precipito desde el tejado

y sé caer, suave, en el verdor.

No tengo problemas

para respirar bajo el agua.

No puedo quejarme:

he descubierto la Atlántida.

Por suerte sé despertar siempre

antes de morir.

En cuanto una guerra estalla

me vuelvo del otro lado.

Soy hija de mi época

pero no por obligación.

Hace un par de años

vi dos soles.

Y, anteayer, un pingüino.

Con meridiana claridad.

Eu tamén tiven o primeiro dos soños deste poema. ¡Pintar coma Vermeer de Delft…! Algúns de vos saberedes quen é ese pintor holandés do século XVII. Faleivos del noutra reunión do clube de lectura. Cando tratamos o libro de Manuel Rivas “¿Qué me queres amor?”. Na portada aparece un cadro de Veermer e un dos relatos titúlase  “A Leiteira de Vermeer”. ¿Sabedes unha cousa? Wislawa Szymborska ten un poema adicado a ese cadro:

Mientras esa mujer del Rijksmuseum
con esa calma y concentración pintadas
siga vertiendo día tras día
leche de la jarra al cuenco
no merecerá el Mundo
el fin del mundo

Encántanme os poemas feitos coma listas. Creo que probablemente a poesía naceu así. Con alguén facendo listas de cousas que lle gustaban. Aínda que non teña nada que ver coa nosa poeta polaca, quixera recomendarvos un libriño escrito por Sei Shonagon, unha dama da corte da emperatriz Sadako no Xapón do século X: “El libro de la almohada”, chamado así para describir un libro de notas informal que se gardaba no caixón das almofadas de madeira. Unha xoia chea de listas:

Cosas que hacen latir deprisa el corazón

Cosas que pierden al ser pintadas

Cosas que ganan al ser pintadas

Cosas que caen del cielo

Enfermedades

Cosas que uno tiene prisa de ver o de saber

Hai unha edición en Alianza Editorial traducida por Borges (e María Kodama).

No seguinte poema- lista Wyslawa só propón 3 elementos, pero resulta xenial:

Las tres palabras más extrañas

Cuando pronuncio la palabra Futuro,

la primera sílaba pertenece ya al pasado.

Cuando pronuncio la palabra Silencio,

lo destruyo.

Cuando pronuncio la palabra Nada,

creo algo que no cabe en ninguna no-existencia.

 

Quixera propoñervos que coma homenaxe a Wislawa Szymborska fixerades unha lista para engadir a esta entrada do noso blog. Aí vai a miña:

Lista

O que Borges

viu no Aleph.

Os libros que nunca

leerá Fernando Vallejo nos seus idiomas orixinais.

As preguntas sen resposta

de Wislawa Szymborska.

Os catro libros de Kurt W. Marek

lído ó revés.

Os cinco aqueos

no ventre do cabalo.

Os seis planetas que coñecía Kepler

contados dende o sol.

As pontes de Kaliningrado,

cando aínda era Königsberg.

As mellores fotos de Man Ray

según él mesmo.

A letanía de Damiel,

sostendo a cabeza do moribundo.

Os dez anos que perdín.

Advertisements

8 Comentarios

Deixar un comentario
  1. noelia castro / Feb 16 2012 8:46 pm

    Eu animeime e fixen tamén unha listra propia, non me parece que sexa moi boa pero mellor que nada…

    A adrenalina
    de colarte nun cine.
    As ganas
    de sair cos amigos.
    A relaxación
    de conducir.
    O cansancio
    gratificante despois dun partido de fútbol.
    A alegría
    dun abrazo esperado.
    A tristeza
    dos recordos que non volverán.
    A rabia
    dos plans fallidos.
    A curiosidade
    por saber o que pensan os demais.
    A necesidade
    de respirar.
    A febre
    dun sábado noite.
    As risas irresponsables
    dunha serie de trompos.
    A curiosidade
    de como remata unha película.
    A confianza
    que che da a xente que te apoia.
    O nerviosismo
    de algo que se estrena.
    A incertidumbre
    por saber se os recordos son algo que se ten ou algo que xa non se ten.

  2. Manuel 1ª Bach. / Feb 20 2012 1:00 am

    Tablatura:

    As cancións por descubrir,

    o ritmo que son incapaz de seguir,

    o último acorde de Marley,

    esa palabra incapaz de surxir,

    o vento de cambio alemán,

    os sultáns ingleses do swing,

    o punteo gris de Cobain,

    o tenor italiano,

    …e o español,

    a margarida de Janis,

    no peto de Zappa,

    o son de Gondor,

    na boca do rei,

    os teus ollos,

    o soño que nunca cumprirei.

    (De paso usarei este comentario para exercer presión sobre Damián Vaamonde para que colgue a magnífica lista que con tanta amabilidade compuxo para a clase de castelán (; )

    • Fernando Lojo / Mar 1 2012 8:39 pm

      Fantástica lista Manuel. Quixera recomendarche un libro de Nick Hornby titulado “Alta Fidelidad” ou se prefires a estupenda película de Stephen Frears (“Alta Fidelidad”, 2000, USA). Despois de ler a túa lista lembrei ó protagonista desta novela. Chámase Rob Fleming e pasa o tempo na súa tenda de discos (só vende os vinilos que lle gustan), a discutir cos seus 2 empregados e facendo listas. Se queres ver só as listas podes ir a wikipedia e poñer: Alta Fidelidad novela. ¿Que che parecen as 5 mellores caras A de single de tódolos tempos?

  3. Eladio / Feb 27 2012 4:16 pm

    Realmente magníficas estas listaxes poéticas. Semellan case imposible de superar, pero intentarémolo… Noroboa a Noelia e Manuel e, por suposto, a Fernando, que fixo un magnífico artigo que nos axudou a coñecer e a valorar a Wislawa. Para min, unha sorpresa máis que agradable.

  4. Oscar Pena Oro / Mar 2 2012 10:19 pm

    LISTA (Cinematográfica)

    – O maxistral momento donde Coppola nos fai escoitar The Doors ao comezo de Apocalypse Now.

    – A frenética persecución pola rúa dos Principes en Trainspotting.

    -Cando Al Pacino di: “Eu sempre digo a verdade, incluso cando minto digo a verdade”.

    – O momento donde nos estremecemos ao ver a irónica morte de Benjamin Button ao rexuvenecer.

    – A escena donde Don VIto Corleone, está sendado mentras acariña o seu gato.

    – A inseparable parella que facían Vincent Vega e Jules Winnfield en Pulp Fiction.

    – Eses plans destrozados e incumplidos en Réquiem por un soño.

    – A divertida historia que conta Tarantino xusto ao comezo de Reservoir Dogs.

    – O momento final donde a cidade se derrumba No clube da loita ao son de The Pixies.

    – E como non, xusto ese momento donde aínda con mirada perplexa e abraiada, xusto cando menos te o esperas, Alex comeza a cantar Singing in the rain.

    • lernolosada / Mar 3 2012 12:41 pm

      Unha gran lista, Óscar. Algunhas películas das que citas non as vin, pero en xeral concordo contigo: El padrino (unha oferta imposible de rexeitar). Vexo que che vai, como a min, o cine negro, na Biblioteca hai algunha novela negra magnífica. Falamos e noraboa pola túa lista (non esperaba tanto de ti, ja, ja)

  5. Heladio / Mar 3 2012 2:48 pm

    AÍ VAI A MIÑA CAÓTICA E NADA POÉTICA LISTA:

    O sol na pel,
    a choiva tras a ventá

    A música de fondo no día
    a música para saltar na noite

    A túa man
    a miña man

    A alegría de verme
    as lúcidas palabras sen sentido

    As apertas inocentes
    a risa de compartirme

    A visión da xogada
    o gol

    O traballo que non o parece
    o Losada

    As formigas de Laza
    a laranxa mecánica (o disfrace)

    O calor de espertar
    a respiración

    O Ladairo barrica
    a costeleta pouco feita

    O galego
    o castelo de Monterrei

    O libro que me chama
    a película que me emociona

    O pracer de conversar (e ler)
    os retelladores

    A vida
    o pelo (da cabeza)

  6. Ana Neira / Mar 21 2012 9:46 pm

    Pois despois de moito tempo sen me animar, atrebome a colgar a miña.

    Gustanme os venres
    sobre todo á tarde.
    Gustame estar con elas
    pero no me importa que non esten
    por que non poden.
    Gustame estar con eles
    irnos a pasear.
    Gustanme as tardes de risa e diversión.
    Gustame ir ao campo de Aguións
    a facer uns trompos con eles.
    Gustame ir tomar algo ao Eureka,
    facer fotos e mirar po camarero.

    Son as persoas que me alegran as tardes dos venres
    e me fan olvidar os malos momentos da semana.
    Algunhas desas persoas non poden estar conmigo os venres
    peo xa me demostran o seu cariño día a día.

    QUERER E ADMIRAR A ESAS PERSOAS
    É TODO O QUE NECESITO PARA SER FELIZ

    GRACIAS XENTE

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s

%d bloggers like this: